بازشناسی سیاست جنائی بزه‌دیده‌مدار در جرائم منافی عفت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه حقوق کیفری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران.

2 گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری، ساری، ایران.

چکیده

حمایت از بزه‌دیدگان اعمال و رفتارهای منافی عفت به عنف یا تهدید، رویکرد نوین متأثر از دیدگاه‌های اخلاقی بر بزه‌دیدشناسی را پیش‌روی بزه‌دیده‌شناسان قرار داده است. این بزه‌دیدگان با مشکلات بیش‌تری چون بزه‌دیدگی مکرر، بزه‌کاری در آینده، انواع بیماری‌های روحی و جسمانی روبه‌رو هستند. تعیین جایگاه بزه‌دیده به‌منزلة نخستین گام به‌منظور احقاق حقوق وی و احیاء و تثبیت موقعیت و جایگاه او در فرایند عدالت کیفری نقش به‌سزایی را ایفا خواهد کرد. امروزه با ظهور علم بزه‌دیده‌شناسی متعاقب مکتب عدالت ترمیمی، بزه‌دیده، دیگر به‌عنوان رکن مخفی جرائم به‌شمار نیامده و جایگاه واقعی و حق وی، در حاشیه نگاه داشته نیست؛ از‌این‌نظر شاهد رویکرد سیاست جنائی متفاوتی نسبت‌ به قربانیان جرائم منافی عفت به عنف، از گذشته می‌باشیم. پرسش اصلی آن است که قوانین و مقررات ما تا چه اندازه نگاهی حمایتی و بزه‌دیده‌مدار در جرائم منافی عفت به عنف دارند؟ نوشتار حاضر، طیف اجمالی از جایگاه بزه‌دیده در جرائم منافی عفت به عنف در فرایند تکوین پدیدة مجرمانه تا بررسی ادله و گونه‌های مختلف حمایتی مورد نیاز او در بر می‌گیرد. نتایج تحقیق پیش‌رو نشان می‌دهد که قانون‌گذار در قوانین کیفری ایران با الهام از ادله و مبانی فقهی حمایتی از بزه‌د‌یدگان جرائم منافی عفت به عنف و با بهره‌گیری از آخرین یافته‌های علم جرم‌شناسی، توجه خویش را بیش از پیش به بزه‌دیده و طرق جبران خسارت از وی، معطوف داشته است؛ لکن با این وجود خلاءها و چالش‌های عدیده‌ای در این زمینه به چشم می‌خورد؛ از‌این‌رو نیازمند اتخاذ سیاست‌های خاص جرم‌انگاری و به تبع آن کیفرانگاری حمایتی و تأکید اساسی بر سازوکار جبران خسارت‌های مادی، معنوی و روانی وارد بر بزه‌د‌یدگان این جرائم می‌باشیم.

کلیدواژه‌ها