ضرورت‌سنجی پیش‌بینی اصل بی‌طرفی دادستان در نظام دادرسی ایران؛ با تأکید بر نظام دادرسی ترکیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مراغه، مراغه، ایران.

2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مراغه، مراغه، ایران.

چکیده

دادستان در نظام دادرسی ایران و ترکیه متصدی دعوای عمومی به‌منظور حمایت از حقوق جامعه و بزه‌دیده است. این نقش به‌گونه‌ای برجسته شده است که موضوع رعایت حقوق دفاعی متهم، ازجمله در اعلان دلایل به نفع او و جلوگیری از طرح دلایل فاسد علیه وی توسط دادستان، ناچیز تلقی شده است. در حقوق ترکیه اصول بوداپست مورد قبول واقع شده است و این موضوع در سال 2005 پس از جلسة ششم کنفرانس، توسط دادستان‌های اروپا که از طرف شورای اروپا و با همکاری دادستان مجارستان ترتیب داده شده به تصویب رسیده است. دادستان وظایف خود را به‌صورت عادلانه، بی‌طرفانه، منسجم و با سرعت انجام می‌دهد، و هم‌چنین سعی دارند تا تعادلی عادلانه بین منافع و حقوق شخصی با منافع عموم برقرار کنند. در حقوق ایران باید در ارائة دلایل به نفع متهم و جلوگیری از دلایل فاسد علیه او خودداری نکنند. این وظیفة دادستان اگرچه در قوانین ایران به‌طور صریح ذکر نشده است، از یک طرف از وظیفة بی‌طرفی دادستان نسبت ‌به دلایل راجع‌به متهم و از طرف دیگر از وظیفة حفاظت از قوانین توسط دادستان ناشی می‌شود. همچنان که در مادة 49 قانون اصول تشکیلات دادگستری مصوب 1307 در مورد دادستان (مدعی‌العموم) بیان می‌دارد: «مدعیان عمومی، صاحب‌منصبانی هستند که برای حقوق عامه و نظارت در اجرای قوانین موافق مقررات قانونی انجام وظیفه می‌کنند.» روش تحقیق به‌صورت کتابخانه‌ای است.

کلیدواژه‌ها